dereito a comer

A comida texturizada é unha técnica para cambiar o aspecto e as sensacións dos alimentos usados na cociña. É unha práctica habitualmente coñecida como xeito de experimentar novas sensacións na gastronomía. Pero a técnica do texturizado é algo máis que cambiar o aspecto da comida.

“Para nós é unha técnica de adaptación da textura dos alimentos ás necesidades das persoas con disfaxia. Así a súa inxesta é segura e eficaz, saborosa e satisfactoria” opina Andrea Abeledo. Andrea é  fisioterapeuta no centro APAMP de Vigo para persoas con diversidade funcional.

O que si cambia, e moito, na comida texturizada, son as sensacións. “O texturizado ofrece, por fin, unha alimentación de calidade. As persoas poden observar, ulir, tocar, interactuar e saborear cada alimento por separado. Ofrece motivación e pracer de comer”, explica Andrea. Como ela di “a alimentación ten que ser, tamén, un espazo de equidade, inclusión e igualdade de oportunidades e dereitos”.

En resume, a comida texturizada é un modo de reivindicar o valor do acto de comer. Máis aló dunha simple necesidade de supervivencia é o dereito de gozar da comida.

A recente experiencia dunha xornada de tapas texturizadas nun local de hostalería convencional do Casco Vello de Vigo foi unha ocasión de comprobar esa aposta. Unha reivindicación do dereito aos sentidos e unha visión máis inclusiva da diversidade funcional, tamén desde o espazo da cociña.

a revolución texturizada

O acto de tragar implica movementos moi coordinados. Interveñen moitos músculos e estruturas da cara e do interior da boca, o control postural, etc. Precisamos ter control sobre a mobilidade e a estabilidade corporal e tamén sobre a integración da información sensorial. “Como a alimentación é algo tan de base, non se comprende a complexidade que engloba”, aclara Vanesa Currás, logopeda en APAMP.

Cando existen dificultades na deglución que obrigan ás persoas a comer pratos triturados, as técnicas de texturizado son unha revolución. “Non damos de comer, compartimos o momento da alimentación. Iso implica, como en calquera relación interpersoal, adaptarse á persoa que tes ao teu carón. Non se trata de levar a comida á boca e ver o prato baleiro, iso é doado. Trátase de que haxa a activación e estabilidade suficiente para que a persoa poida xestionar o bolo de forma segura e eficaz e, ao mesmo tempo, desfrutar do momento” explica Andrea.

Nos centros para persoas con diversidade funcional texturizar a comida é avanzar no desfrute da alimentación. “Ofrecemos os alimentos triturados por separado para non mesturar sabores e saber diferenciar o que estamos comendo,  a nivel visual, olfactivo, gustativo ou  manipulativo”, di Vanesa.

Deixando de lado os excesos mediáticos de personaxes -necesarios- como Chicote, o dereito a comer é unha loita máis contra a perda progresiva de dereitos asociada a diversidade funcional.

Play Video

terapia contra a terapia

Acaban de inaugurar o día 8 de maio unha mostra fotográfica no espazo Apostroph.arte (Vigo, Praza Elíptica) e a fin de semana do 4 e 5 participaban con gran éxito no evento de danza Vigo Porté. Para a Fundación Igualarte a igualdade é iso: intervir por dereito propio no espazo público. No espazo público das artes, para máis detalles.

Igualarte evoluciona con naturalidade entre o grande e o pequeno. “Valoramos la capacidad de la actividad artística para la mejora y el desarrollo de las personas, pero nuestro objetivo no es la terapia, sino encontrar caminos y salidas al impulso, a la motivación, a las ganas que cualquier tipo de persona puede encontrar en la actividad artística. Insistir en la terapia solo sirve para señalar que algo va mal y eso es discriminatorio”, explica Cristina Lago, presidenta da fundación.

Contrarios a toda clasificación que defina unha diferencia (capacitados-discapacitados; normal- especial; independente-dependente) o equipo de Igualarte leva case vinte anos ofrecendo espazos para acompañar ou estimular os procesos creativos das persoas da súa comunidade.

 

o itinerario da Fundación Igualarte é un inesgotable paseo polas artes escénicas e visuais, o espectáculo musical e a danza,

Unha comunidade que comparte aspiracións e tarefas co barrio do Calvario, no que dispoñen agora da base de operacións que antes estivera en Bouzas. Cristina Lago insiste: “nosotros partimos siempre de la capacidad que la gente tiene para transformar la realidad, desde la creación artística, desde luego, pero también en general”.

No barrio do Calvario en Vigo teñen feito escaparatismo e outras actividades por encargo de asociacións do barrio e como grupo interviñan tamén recentemente nas sesións que o centro de actividades O Almacén Cultural organizaba con motivo do Día Internacional da Danza.

Na mostra fotográfica 50 años desde la azotea fan unha proposta orixinal que parte da conmemoración da mítica actuación dos Beatles na terraza do edificio da súa compañía Apple, en Londres.

Conscientes de que “lo natural es estar” o itinerario da Fundación Igualarte nestes anos é un inesgotable paseo polas artes escénicas e visuais, o espectáculo musical e a danza, que fai visible unha necesidade laboral: traballar polas artes como un grupo máis, pero non un grupo calquera.

conectados a xabarín club

Ola, socios!

Así empezaba todo: un saúdo á tropa que agardaba doutro lado da pantalla para comezar un novo espazo informativo do Xabarín News. A banda horaria da tarde na TVG fora tomada ao asalto un par de anos antes por un grupo de colegas ao mando dun porco bravo. A audiencia agardaba o que máis lles gustaba ver: series, música e espazos feitos a escala da rapazada.

O público infantil e xuvenil que conectaba coa galaxia Xabarín eran puros consumidores sen outras posibilidades de participación que a adhesión postal: as tarxetas que chegaban a sede central sumando novos socios. Así que os rapaces dos 90 tiñan unha cidadanía herdada, como galegos e outra, máis practicante, como membros do Xabarín Club. Tiñan un carné que o puña escrito: eran os porcos da galega.

Nun mundo sen conexión aínda de banda ancha. Sen móbiles, nin redes. Unha comunidade virtual de comportamentos analóxicos.

Xabarín News contiña os frames máis aproveitados da historia galega en 2D. Un minuto de animación dobrado e redobrado unha e outra vez.

O espazo informativo do Xabarín News era unha fórmula de contacto directo. Puro reporteirismo dos 90, enriquecido co potencial da animación para producir un espazo informativo conducido polo propio Xabarín, coa axuda do Doutor TNT e Inspector Tomé. Había tamén unhas porquiñas animadas, Xonxa e Uxía que daban réplicas ao porco bravo.

Eran os frames máis aproveitados da historia galega en 2D. Un minuto de animación dobrado e redobrado unha e outra vez para conseguir cortes e cortes que servían de intro, continuidade ou despedida.

Hai alguén aí?

Xabarín News establecía a conexión directa do mundo exterior coa galaxia xabarín. Era unha aposta: no plató de Doutor TNT disparaba desde dentro con armamento pesado información de series e comics adornada cunha incrible gama de merchandising que o propio TNT coleccionaba compulsivamente. Toda cultura popular do cómic, as series, a música empaquetada nun consultorio sempre a punto de estourar.

Como Inspector Tomé, e sen máis cobertura que a gorra que levaba posta, eu tiña a misión de mergullarme no mundo exterior en busca de signos de vida.

Era carne de reporteiro. Na redacción dun xornal sentíame incómodo. Prefería o aire libre. Asistira á caída de Pelegrín, que no 93 botou -literalmente- o último suspiro no Obradoiro, cando o moneco inchable foi desenchufado mentres lle facía unha entrevista.

Cando chegou Xabarín o plan era este: un par de días de gravación e unha xornada de edición para conseguir cinco pezas que nutrían semanalmente o espazo de noticias Xabarín News. A estratexia era buscar unha historia que poder despezar e recompoñer en cinco versións articuladas da realidade. Entradiñas e máis entradiñas para darlle continuidade ao asunto e apostar porque ese día o operador estivese de boas para saltarse o convenio (no capítulo de doenzas profesionais, a cámara ao lombo fai estragos!).

A cámara xiraba, volteaba, paneaba e de cando en cando fixaba un encadre por onde entraban historias de todo tipo. Músicos, creadores de viñetas, animadores, artistas tiñan preferencia. Toda a rapazada emprendedora. E logo todo o demais, empezando pola xeografía. Había que chegar ata os confíns de Galicia porque había un concello galego onde non había socios de Xabarín! E alá fumos: para comprobar que non había socios porque non chegaba o sinal dea TVG.

A mesa de edición era unha cousa ancha con dous magnetoscopios que devoraban cintas e cintas betacam. Varios paneis onde conectar a man cables para mesturar canles de audio e vídeo, conseguindo o asombroso efecto de dislocar a realidade. Todo consistía en xustapoñer cachos de gravación e materiais de documentación e pelis para extraer algo parecido a unha historia inventada a medida da canle: acelerada, retardada, cara adiante ou cara atrás, ata facerse un tanto frankesteiniana, pero verosímil.

Como dicía El País*: “un espazo informativo infantil cunha mascota de presentador e varios equipos de reporteiros”.

*Artigo aparecido na edición impresa de El País o luns, 1 de abril de 1996

mira, crea, come

As 26 páxinas de Mondas reúnen un reducido grupo de debuxos naturais do artista Din Matamoro (Vigo, 1958) enlazados polas verbas dun conto narrado por María Infantes (Vigo, 1968). Mondas podería parecer un xoguete ou divertimento creativo e familiar. Non o é.

Esa vintena de páxinas da colección Onocrótalo de Euseino? Editores pode ser lido como un conto pero é un tratado sobre a mirada creativa e a supervivencia artística. Cada un deses debuxos naturais de vocación efémera está feito de pelas, tonas, restos de alimentos. Froitas e hortalizas destinadas á cociña diaria que se revolven contra ese destino e, nun derradeiro impulso, insisten en existir e recobran a vida.

Din é un dos pintores fundamentais na historia contemporánea galega, da xeración da explosión Atlántica. Para un artista, a mirada é un instrumento de traballo: “las cosas que observas son figuras que imaginas antes de pintarlas. Yo solo les ayudo a ser”, di Din.

Non é so a forma: é a cor, a luz, o xesto, que modifica a materia orixinal para ofrecer ao espectador-lector unha cara oculta.

A narración de María Infantes introduce un novo elemento nesta historia. Acompaña (e amarra) a eses obxectos comúns a un novo escenario, ofrecendo ao espectador-lector unha inesperada perspectiva. Esas tonas e restos de comida xa non son obxectos, son personaxes. Poden (esixen) desenvolver as súas propias actividades. Reunidos por arte de maxia creativa arredor do papel e retidos polas palabras a unha historia, logran construír un conto entre todos.

María di que sempre escribiu. Que facía contos para os seus irmáns. Como algo natural. Como a maxia dun ovo fritido que decide ser un gato. E nunha casa onde sempre hai música soando que a música fose o leitmotiv ten algo de lóxica.

Mondas é un libro infantil… e un manual de instrucións para adultos. É un libro que axuda a entender a dinámica do acto creativo, o papel das formas e o valor da narración para reconstruír o mundo. Arte povera desenvolto nun arco temporal preciso. Durante anos e anos, atravesando a última crise económica, Din Matamoro fotografa centos de visións residuais na súa cociña. “Vivir del arte es complicado en estos años, pero no te queda más remedio que comer y esas pieles y mondas son mis materiales de trabajo, como cualquier otro”, explica el artista.

En tempos de precariedade Mondas parece reivindicar o entusiasmo creativo, capaz de impulsar o voo da imaxinación a partir dos obxectos máis cotiás.